Hongkong
China
Ada tam olarak ne
Çin’in tüm serbest ticaret bölgeleri arasında kuralları bu kadar gevşek işleyen bir başkası yok. Vergi, gümrük, döviz hareketi — Hainan bunların her birini yalnızca ada için yazılmış bir düzen altında yürütüyor ve bu düzen, anakaradaki herhangi bir uygulamaya kıyasla Türkiye’den bakan bir yatırımcının alışık olduğu çerçeveye belirgin biçimde daha yakın. Coğrafya da tabloyu tamamlıyor: ASEAN hemen güneyde başlıyor, mal akışı zaten RCEP çerçevesine giriyor, adanın arkasında ise 1,4 milyarlık bir iç pazar var. Bir yanda düşük vergi yükü, öte yanda deniz yolu.
Bir not: burada anlatılan rejim, Hainan üzerinden Çin anakarasını ilgilendiriyor. Anakara kuralları Hong Kong ve Makao için geçerli değildir; her ikisi de kendi vergi ve gümrük sistemini koruyor.
Ayrı gümrük bölgesi rejimi nasıl işliyor
18 Aralık 2025’te ada, kendi gümrük çemberinin ardında çalışmaya başladı — basının ada genelinde gümrük kapanışı diye adlandırdığı adım. Tasarım Hainan’ı dışarıya kapatmıyor; denetimi üç bölgeye yayıyor. Dış sınırda — denizaşırı pazarlara bakan birinci hat — mallar neredeyse vergisiz geçiyor. İç sınır, yani adanın anakaraya değdiği ikinci hat, gümrük denetiminde kalıyor. İkisinin arasında eşya, ada genelinde sürtünmesiz dolaşıyor. Pilot yıllar toplandığında resmî hesap, şirketlerin ödeyecekleri 31 milyar yuandan fazlasını, halkın ise yaklaşık 17 milyarı ellerinde tuttuğunu gösteriyor.
Vergi rejimi ne sağlıyor
Teşvikler iki hat üzerinden ilerliyor: biri şirketler, diğeri gerçek kişiler için.
Kâr üzerinden %15
Bir şirketin kazancı üzerinden borçlandığı tutarla başlayalım. Çin’in geri kalanında bu rakam %25; Hainan’da %15’e iniyor — ancak yalnızca faaliyeti teşvikli sektörler listesinde yer alan ve sadece kaydı değil işletmesi de adada bulunan şirketler için. Maliye Bakanlığı (财政部) süreyi 2027’nin son gününe kadar uzattı. Komşularla ölçmek yerinde olur: Hong Kong kârdan %16,5, Singapur %17 alıyor — ada artık ikisinin de altında.
| Gösterge | Anakaranın geri kalanı | Hainan Serbest Ticaret Limanı |
|---|---|---|
| Şirket kârı üzerindeki vergi | %25 | %15 |
| Sıfır oranlı tarife pozisyonları | ~%21 | ~%74 |
| Üst düzey personelde gelir vergisi | %45’e kadar | %15 tavanlı |
⚠️ Dikkat: sicile kaydolmak oranı kendiliğinden açmıyor. Talep edilmesi, faaliyetin Teşvikli Sektörler Kataloğu’na girmesi ve statünün her yıl yeniden onaylanması gerekiyor. Öz denetimi elle tutulur şeylere bakıyor: şirket fiilen nerede yönetiliyor, kimi çalıştırıyor, defterleri ve varlıkları nerede. Buna, teşvikli faaliyetin ana cironun yaklaşık %60’ını oluşturması şartı ekleniyor.
Gelir vergisinde %15 tavanı ve indirimler
Piyasada bulunması güç üst düzey uzmanlarda aynı rakam kendi gelirlerine uygulanıyor: gelir vergisi yükünün etkin %15’i aşan kısmı tahsil edilmiyor. Bunun yanında şirketin kendisi şunlara uzanabiliyor:
- uygun sermaye harcamasının tamamının anında gider yazılması;
- ekipmanda hızlandırılmış amortisman;
- döviz cinsinden daha esnek mahsuplaşma.
Gümrükte hafifleme
Tarife cetveline bakınca kırılma göze çarpıyor: yaklaşık 1.900 kalemlik bir liste, yaklaşık 6.600 kaleme çıktı — «tüm pozisyonların %74’ü» rakamı buradan geliyor. Yöntem de değişti. Hainan artık vergisiz girenleri saymak yerine vergilendirilenleri sayıyor — yani negatif liste — ve o katalogda bulunmayan her şey ithalat vergisi ödemeden geçiyor.
Anakaraya sevkiyat ne zaman gümrüksüz olur
Bitmiş ürün anakaraya tek şartla vergisiz gidiyor: adada yapılan işin malın değerini %30 ya da daha fazla yükseltmiş olması. Burada üç kayıt önemli:
- tedarik zinciri adadaki birden çok üreticiden geçiyorsa, katkıları bu %30’a doğru toplanıyor — zincirin hem yukarısında hem aşağısında;
- yararlanıcı statüsünün önceden tescil edilip onaylanmış olması gerekiyor;
- kota kapsamındaki mallar vergili kalmayı sürdürüyor, yalnızca işlenmiş görünen her şey de öyle — ambalajı değiştirmek ya da etiket eklemek yetmiyor.
Hainan vergi avantajlarını işiniz için hesaplarız
- Avantajların işinize göre ölçülmesi
- 2026 teşvik hakkının kontrolü
- Vergi tasarrufunun hesaplanması
Adada şirket kurmak
Yabancı yatırımcı kendi adına tescil yaptırabiliyor ve neredeyse her adım artık çevrimiçi yürüyor.
Yapılar ve «tek pencere»
Üç biçim arasından seçim yapılıyor:
- WFOE — tamamı yabancı sermayeli, kuruluşta yerel ortak yok;
- JV — Çinli ortakla kurulan ortak girişim; sektör hâlâ negatif listedeyse zorunlu;
- Temsilcilik ofisi — irtibat noktası, gelir elde etmesine izin verilmiyor.
Birleşik elektronik tescil platformunda işin tümü genellikle 3–5 haftaya sığıyor: unvanın onaylatılması (rezervasyon altı aya kadar geçerli), dosyanın elektronik imzayla sunulması, faaliyet belgesinin alınması, ardından vergi kaydı. Kambiyo formaliteleri anakaradakinden hafif, sermayenin yurt dışına geri çıkarılması da eskisine göre kolaylaştı.
Hainan’da şirketinizi kurar, teşvikleri alırız
- Serbest liman bölgesinde kayıt
- Vergi teşviklerinin başvurusu
- Projeye baştan sona destek
En çok kim kazanıyor — riskler nerede
En belirgin kazananlar öncelikli alanlar: ilaç ve biyomedikal, bilişim ve yüksek teknoloji, lojistik, fintek, ekoturizm ve tropikal tarım sanayii.
İlk gün genellikle gözden kaçanlar:
- teşvik hakkının ayrıca ispatlanması gerekiyor;
- belgelendirme ve kalite şartları bir milim gevşemedi;
- yerleşik lojistik rutinlerinin yeniden kurulması gerekecek;
- her ürün sıfır oranla ilerlemiyor — kısıtlayıcı liste hâlâ duruyor.
«Ada “tek tuşla offshore” değil. Avantaj, yapısını doğru sektörün etrafına önceden kuran ve şartları sürdüren şirketler için sistemli hale geliyor. Aksi halde tasarruf tek seferlik ve öngörülemez çıkıyor.»
— Sergey Konon, Çin’de dış ticaret danışmanı
2026’ya gelindiğinde Hainan iki cephede çalışan bir üs olarak ayakta duruyor — vergi faturasını kısmak ve Çin pazarına kapı açmak: kârda %15, kısılmış gelir vergisi, pozisyonların çoğunda sıfır gümrük ve hızlı bir başlangıç. Nereden başlamalı — sektörünüzü teşvik listesiyle karşılaştırın, yapıyı belirleyin (çoğunlukla WFOE), vergisiz ihracat için gereken işleme payını hesaplayın ve belgelendirmeye bütçe ayırın.
Uzman imzası: Sergey Konon, Çin’de dış ticaret danışmanı
Sıkça sorulan sorular
Dört avantaj bir arada geliyor: kâr daha hafif vergileniyor, aranan uzmanların kendi vergisinde tavan var, geniş bir mal yelpazesi sıfır oranla giriyor ve gümrükleme hızlandı. İthalat adada yerel kullanım için kaldığı sürece çoğu kalem üç yükümlülükten aynı anda kurtuluyor: ithalat vergisi, ithalatta KDV ve özel tüketim vergisi. Önce faaliyetinizin teşvikli sektörler listesinde olup olmadığını kontrol edin.
Aralık 2025 ortasından bu yana Hainan kendi başına bir gümrük bölgesi olarak işliyor. Yalın ifadeyle: dışarıya açılan kapı açık, anakaraya geçiş denetim noktası, ada içinde ise mallar serbestçe el değiştiriyor. Anakaraya yöneldikleri anda olağan ithalat işlemi yeniden devreye giriyor. Mal akışınızı adada kalan ve anakaraya giden kısım olarak ayırın.
%15 — Hainan’da tescilli olup orada teşvikli bir sektörde gerçek faaliyet yürüten şirketlere özgü. Ulusal referans %25 ve indirimli oran 2027 sonuna kadar güvenceye alınmış durumda. Yönetimin, personelin ve defterlerin fiilen adada olacağını baştan planlayın.
Sıfır tarife kanalı yalnızca onaylı yararlanıcı statüsündeki kuruluşlara açık ve adada kalacak mallar için geçerli. Teşvikli sektörlerin üretimi daha sonra, adadaki işleme değerin en az %30’unu oluşturuyorsa, anakaraya gümrüksüz geçebiliyor. İlk ithalattan önce yararlanıcı statüsü için tescil başvurusu yapın.
Adayı Çin’e açılan kapı ve sınır ötesi çalışmanın üssü olarak isteyen dış ticaret şirketlerine, teknoloji ve hizmet projelerine uygun. Pazarlığa kapalı iki nokta var: gerçek anlamda yerel şirket olarak tescil ve lojistiğin Hainan’dan geçen rotalar etrafında yeniden kurgulanması. Karar vermeden önce yapıyı ve lojistik rotasını birlikte hesaplayın.
