Hong Kong’da Şirket Direktörü: Gereklilikler ve Yükümlülükler, Atanma ve Görevden Alınma

Bir Direktör, şirketin başarılı bir şekilde işlemesini sağlamada kilit bir rol oynar. Bu pozisyon için nitelikli ve sorumlu bir kişinin seçilmesi, işin uzun vadeli refahı için belirleyici öneme sahiptir. Her girişimcinin, Hong Kong mevzuatı ve bu pozisyonla ilgili gereklilikleriyle bağlantılı yasal yükümlülükleri, hakları ve riskleri anlaması önemlidir.

Bir şirketin başarısının temel göstergelerinden biri, onun yöneticisidir. Yönetici, yalnızca işletmenin tüm operasyonel faaliyetlerinden değil, aynı zamanda faaliyetlerinin Hong Kong mevzuatına tam uygunluğundan da sorumludur.

Direktörün görevlerinin, atanma sürecinin ve görevden alınma olasılığının doğru bir şekilde anlaşılması ve bu yönlerin pratikte uygulanması, Hong Kong ÖİB (Özel İdari Bölge) topraklarında işletmenin başarılı bir şekilde yönetilmesini mümkün kılar.

Bu kılavuzda, bir Hong Kong şirketinin direktörünün çalışmasıyla ilgili tüm nüansları ayrıntılı olarak inceleyeceğiz ve bu yargı bölgesinde iş yapmayı planlayan girişimciler için yararlı ipuçları ve öneriler sunacağız.

Yönetim Kurulu Başkanı Atanması İçin Gereklilikler

Hong Kong’da bir şirket direktörünün atanma süreci, Şirketler Yönetmeliği (Companies Ordinance, CO) ile düzenlenir. Direktör olmak için, bir adayın, görevlerin etkin bir şekilde yerine getirilmesini ve olası suistimallerin önlenmesini amaçlayan bir dizi yasal gerekliliği karşılaması gerekir. Bir Hong Kong şirketi direktörlüğü pozisyonu için temel gerekliliklere göz atalım.

Yaş
Direktörlük pozisyonu için aday 18 yaşından büyük olmalıdır. Hong Kong mevzuatı, reşit olmayan kişilerin bu pozisyona atanmasına izin vermez.

Hukuki Ehliyet ve Fiili Ehliyet
Aday tam hukuki ehliyete ve fiili ehliyete sahip olmalı ve ayrıca iflas etmiş olarak beyan edilmemiş olmalıdır. Bu, sözleşmeler yapabilme ve diğer hukuken önemli işlemleri gerçekleştirebilme yeteneğine sahip olması gerektiği anlamına gelir.

Temiz Hukuki Geçmiş
Adayın dolandırıcılık veya şirket suçlarıyla bağlantılı hüküm giymişliği olmamalıdır. Bu koşul, şirket operasyonlarının yasallığını tehdit edebilecek kişilerin atanmasını önlemeye yardımcı olur.

İkamet
Direktör, Hong Kong’un hem yerleşik sakini (mukimi) hem de yabancı sakini (mukim olmayan) olabilir. Bu hüküm, Hong Kong’u uluslararası şirketler için özellikle çekici kılar, çünkü bu pozisyona diğer ülkelerin temsilcilerinin atanmasına olanak tanır. Atanma için herhangi bir vize veya izin gerekli değildir.

Bu gereklilikler, direktörlerin şirketi etkin bir şekilde yönetebilmesini ve tüm paydaşların çıkarları doğrultusunda bilinçli kararlar alabilmesini sağlamaya yöneliktir.

Yönetim Kurulu Üye Sayısı Gereklilikleri

 
Hong Kong mevzuatı, şirket türüne bağlı olarak asgari ve azami direktör sayısı için gereklilikler belirler. Bu gereklilikler, uygun yönetim ve kontrolün sağlanmasını amaçlar.

Limited by Shares (Hisselerle Sınırlı) Özel Şirketler:

• Asgari direktör sayısı: bir direktör.
• Azami direktör sayısı: sınırlı değildir.
• Kurumsal direktörler: En az bir gerçek kişinin de bu pozisyonda bulunması koşuluyla, bir tüzel kişi direktör olabilir.

Halka Açık Şirketler, Halka Açık Bir Şirketle Grup Oluşturan Özel Şirketler ve Limited by Guarantee (Teminatla Sınırlı) Şirketler:

• Asgari direktör sayısı: iki direktör.
• Kurumsal direktörler: Kurumsal bir direktör atanamaz; tüm direktörler gerçek kişiler olmalıdır.

Bu gereklilikler, şirketlerin etkili yönetim ve kurumsal normlara uyum için yeterli sayıda direktöre sahip olmasını sağlar.

Hong Kong’daki bir şirket direktörünün yetkileri, Hong Kong Şirketler Yönetmeliği, Şirket Ana Sözleşmesi ve Yönetim Kurulu kararları ile düzenlenir. Direktörün iyi niyetle hareket etmesi ve yetkilerini yalnızca şirketin ve hissedarlarının çıkarları doğrultusunda kullanması önemlidir.

Hong Kong’da Şirket Direktör Sayısı Gereklilikleri

Limited by shares (hisselerle sınırlı) özel şirket için:

• Minimum bir direktör.
• Azami sayı sınırlı değildir.
• En az bir gerçek kişinin bu pozisyonda bulunması koşuluyla, bir tüzel kişi direktör olabilir.

Halka açık şirket (public company), halka açık bir şirketle grup oluşturan özel şirket ve limited by guarantee (teminatla sınırlı) şirket için:

• Minimum iki direktör, gerçek kişiler olmalıdır.
• Bir tüzel kişi direktör olamaz.

Hong Kong hükümetinin şirketleri iki türe ayırdığını anlamakta fayda var:

• Limited by Shares (hisselerle sınırlı sorumluluk). Hissedarların sorumluluğunun, hisseleri için ödemeyi kabul ettikleri miktarla sınırlı olduğu şirketlerdir. Bu, kar amacı güden olağan ticari şirket türüdür. Hissedarlar, şirketin kârından temettü alabilirler.
• Limited by Guarantee (teminatlarla sınırlı sorumluluk): Üyelerin hisselerinin olmadığı ve sorumluluklarının, işin tasfiyesi durumunda ödemekle yükümlü oldukları miktarla sınırlı olduğu şirketlerdir. Bu şirket türü genellikle kar amacı gütmeyen kuruluşlar, hayır kurumları ve dernekler için kullanılır. Üyeler kâr elde etmezler ve rolleri şirketin faaliyetlerini desteklemektir.

İkametgah ve Vatandaşlık Gereklilikleri

Hong Kong mevzuatının çekici özelliklerinden biri, şirket direktörleri için ikamet ve vatandaşlık konusunda katı gerekliliklerin bulunmamasıdır. Bu durum, yargı bölgesini, Hong Kong topraklarında bulunma ve ikamet etme yükümlülüğü olmadan işletmeyi yönetebilen uluslararası yatırımcılar için cazip kılar.

Hong Kong’da direktörler için ikamet veya vatandaşlık gerekliliği bulunmaması, bu yargı bölgesini uluslararası şirketler için cazip kılar. Bu büyük ölçüde “kurumsal sekreter” kurumunun varlığından kaynaklanmaktadır. Sekreter direktörün yerini almasa da, Hong Kong’un tüm yasal gerekliliklerine uyulmasına profesyonelce yardımcı olur. Kurumsal sekreter Hong Kong mukimi olmalıdır. Sekreter, şirketin tüm yasal norm ve gerekliliklere uymasını sağlar.

Direktörlük pozisyonuna atanan mukim olmayan kişiler, şirket ve kurumsal sekreterle sürekli iletişim halinde olmaya hazırlıklı olmalıdır. Bu, yasa gereği gerekli olan tüm prosedürlerin zamanında ve düzenli olarak yerine getirilmesi için gereklidir.

Bu yapı, şirketlerin direktörlerinin bulunduğu yerden bağımsız olarak işlerini etkin bir şekilde yönetmelerini sağlar.

Hong Kong Şirketinde Yönetim Kurulu Başkanı Atama Süreci

Şirketin ilk direktörü (veya direktörleri), şirketin tescil edildiği anda atanır. Bunun için şirketin hissedarları, aralarında direktör atanması kararının da bulunduğu İlk Kararı (First Resolution) kabul ederler. Ardından, direktör atanmasını yazılı olarak teyit etmelidir. Gerektiğinde, direktörle daha önce bir iş sözleşmesi yapılır.

Hong Kong’da Bir Şirketin İlk Direktörünün Atanması İçin Gerekli Belgeler

Zorunlu belgeler:

• Kimlik belgelerinin kopyaları.
• Güncel ikamet adresini teyit eden belgenin kopyası (kira ödeme makbuzu, kamu hizmetleri faturası, mobil operatör faturası, banka ekstresi veya adres içeren diğer herhangi bir belge).
• Hissedarların İlk Kararı (First Resolution).
• Direktörün pozisyonu kabul etme onayı (Consent to act as a director). Bu onay, Hong Kong Şirketler Siciline elektronik formda (direktörün elektronik imzasıyla imzalaması gerekir) veya NNC3 formunda kağıt ortamında sağlanmalıdır. NNC3 formu, şirketin tescili tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde Şirketler Siciline teslim edilmelidir.

Gerektiğinde gerekli belgeler:

• İş sözleşmesi (genellikle Hong Kong mukimiyle).
• Hizmet sözleşmesi (genellikle Hong Kong mukimi olmayanla).
• Eğitim belgeleri / sertifikaları.
• Banka bilgileri (maaş ödemesi için).

Direktörlerin ücreti, şirket tarafından genel kurulda belirlenmeli ve:

• herhangi bir form alabilir; ve
• emeklilik maaşı ödemesiyle ilgili herhangi bir düzenlemeyi içerebilir.

Ayrıca, bir hissedar kendisi direktörlük pozisyonuna atanıyorsa, sözleşme yapılması ve maaş ödenmesi zorunlu değildir. Bir üçüncü kişinin işe alınması büyük olasılıkla çalışma koşullarının tartışılmasını ve mutabakatını gerektirecek ve bu, uygun bir sözleşmede yer alacaktır. Bir Hong Kong mukimiyle genellikle bu resmi bir iş sözleşmesidir.

Hong Kong’da Yönetim Kurulu Başkanının Görev Yetkilerinin Sona Ermesi

Direktörün yetkileri aşağıdaki nedenlerle sona erebilir:

1. Kendi İsteğiyle İşten Ayrılma (İstifa)
   Bir şirket direktörü, şirket ana sözleşmesinde veya şirketle yapılan anlaşmada aksi öngörülmediği sürece, istediği zaman istifa edebilir. İstifadan sonra şirket, bunu Hong Kong Şirketler Siciline, Şirketler Yönetmeliği’nin 645(4) Bölümü uyarınca bildirmekle yükümlüdür.
   Eğer direktör, şirketin bildirimi göndermeyeceğini düşünüyorsa, istifasını Sicil Memuruna kaydettirmek için kendisi bildirimde bulunmalıdır. Direktörün göndereceği bildirim, aşağıdaki bilgileri içermelidir:
   • Şirket ana sözleşmesi veya şirketle yapılan anlaşma gereğince istifa bildirimi yapılması gerekip gerekmediği.
   • Gerekliyse, bildirimin yapılıp yapılmadığı.
   Eğer şirket ana sözleşmesi veya anlaşma istifa bildirimi gerektiriyorsa, istifa yalnızca direktör aşağıdaki şekillerde yazılı bildirimde bulunduktan sonra yürürlüğe girer:
   • Gerekliliğe uygun olarak.
   • Şirketin tescilli ofisine bırakarak.
   • Şirkete basılı veya elektronik olarak göndererek.
2. Şirket Kararıyla Görevden Alınma
   Şirket, olağan bir genel kurul kararı alarak, bir direktörü görev süresi dolmadan görevden alma hakkına sahiptir. Bu, şirket ana sözleşmesi veya direktörle yapılan anlaşma aksini öngörse bile mümkündür (Şirketler Yönetmeliği, Bölüm 622, Madde 462).
   Bir direktörün görevden alınması veya yeni bir direktör atanması için özel bir bildirim gereklidir (Şirketler Yönetmeliği, Bölüm 622, Madde 578’e göre) – kararın teklif edileceği toplantıdan en az 28 gün önce şirkete niyet bildirimi yapılmadığı sürece karar yürürlüğe girmez. Şirket, mümkünse, üyelerini karardan toplantıyı bildirdiği aynı zamanda ve aynı yöntemle haberdar etmelidir.
   Görevden alınma, direktörün tazminat veya zarar tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz.
   Direktörün İşten Çıkarmayı Temyiz Hakkı
   Direktörün şu hakları vardır:
   • Görevden alınmasının tartışıldığı toplantıda söz almak.
   • Şirkete yazılı açıklamalar sunmak ve bunların üyeler arasında dağıtılmasını talep etmek.
   Şirket, bir mahkeme onu bu yükümlülükten muaf tutmadıkça, direktörün talebini yerine getirmelidir. Mahkeme, talebin kötüye kullanma veya iftira amaçlı yapıldığını düşünürse şirketi bu yükümlülükten muaf tutabilir. Şirket yükümlülüğünü yerine getirmezse, görevden alma kararı geçersiz sayılabilir.
3. Şirketin Tasfiyesi
   Şirketin tasfiyesi durumunda, şirket varlığını sona erdirdiğinden direktörün yetkileri otomatik olarak sona erer.
   Zorunlu tasfiyede, geçici bir tasfiye memurunun atanması veya tasfiye kararnamesinin çıkarılmasından sonra şirketin direktörlerinin yetkileri sona erer. Ancak belirli yükümlülükleri kalır:
   • Kayıt tutma.
   • Şirketin mevcut durumu hakkında bir rapor hazırlama.
4. Mali İflas
   Eğer bir direktör iflas ederse, direktörlük pozisyonunu işgal etme hakkını kaybeder. İflastan kurtulana kadar şirketin yönetimine katılamaz. İflas etmiş bir kişinin pozisyonu işgal etmesi yalnızca mahkeme izniyle mümkün olabilir.
5. Toplantılara Katılmama
   Eğer bir direktör, izin almadan direktörler toplantılarına 6 aydan fazla katılmazsa, bu durum yetkilerinin sona ermesi için bir neden olabilir.
6. Fiili Ehliyetsizlik
   Eğer bir direktör fiili ehliyetsiz olarak tanınırsa, görevlerini yerine getirmeye devam edemez.

Hong Kong’da Yönetim Kurulu Başkanının Değiştirilme Süreci

Hong Kong’daki bir şirkette direktör değişikliği, birkaç kilit aşamayı içerir.

1. Şirket Ana Sözleşmesinin Kontrolü
   Yeni bir direktör atanmadan önce, şirket ana sözleşmesinin direktörlerin işten çıkarılması ve atanmasıyla ilgili herhangi bir kısıtlama veya özel prosedür içerip içermediği kontrol edilmelidir.
2. Mevcut Direktörün Yetkilerinin Sona Erdirilmesi
   Bir direktörün yetkilerini sona erdirmenin en yaygın yolu, kişinin kendi isteğiyle işten ayrılmasıdır (istifa). Direktör, yazılı bir bildirim sunarak gönüllü olarak istifa edebilir. Bu durumda, eğer uygulanabilirse, şirket çalışılan süre ve kullanılmayan izin için ödenmesi gereken maaşı ödemelidir.
   Eğer kendi isteğiyle ayrılma mümkün değilse, yukarıdaki bölümde açıklanan en uygun yetki sona erdirme yöntemlerinden biri belirlenmeli ve prosedürlere uyulmalıdır. İşten çıkarma işlemi yapılırken iş kanununu ihlal etmemek için bir uzmanla istişare edilmesi önerilir.
   Mevcut direktörün yetkilerinin sona erdiği güne kadar şirketin zaten yeni bir direktör adayı bulunması arzu edilir.
3. Yeni Direktör Hakkında Bilgi Edinme
   Yeni bir direktör atamak için aşağıdaki belgelerin toplanması gerekir:
   • Kimlik kartının kopyası (Hong Kong mukimleri için) veya mukim olmayanlar için kimlik belgelerinin kopyası.
   • İkamet adresi teyidi (örneğin, banka ekstresi veya kamu hizmetleri faturası veya atamadan en geç 60 gün önce düzenlenmiş bir mobil operatör faturası).
   • Şirket için güncel olabilecek diğer belge ve bilgiler.
4. Atama Kararı
   Atama onayı alındıktan sonra, şirketin hissedarları veya Yönetim Kurulu, yeni direktörün atanmasına ilişkin bir karar almalıdır. Bu resmi bir karardır ve şirket toplantısının tutanağında kayıt altına alınmalıdır. Karar aşağıdaki bilgileri içermelidir:
   • Değişikliğin Yürürlük Tarihi: Bu tarihte, atamadan doğrudan sorumlu kişi, üstü kapalı yetki ve sorumluluklara ek olarak resmi olarak görevlerine başlayacaktır. Bu tarih, şirketin Hong Kong yerel makamlarına yapacağı tüm sonraki raporlamalar için kilit tarih haline gelir.
   • Tam Ad ve Soyad: Direktör için belirtilen isim, bir yetkili tarafından verilen resmi belgedeki (yani yabancı vatandaşlar için kimlik kartı veya pasaport) isimle eşleşmelidir.
   • Mevcut İkamet Adresi: Bu bölümde ayrıca kalıcı adres veya tescilli adres de belirtilmelidir.
   Yeni bir direktör seçmek amacıyla hazırlanan karar, tüm mevcut direktörlerin onaylarının bir göstergesi olarak imzalanmalıdır.
5. ND2A Bildirim Formunun Şirketler Siciline Sunulması
   Hong Kong Şirketler Yönetmeliği’nin 645. Bölümü’ne göre, yeni bir direktör atandıktan sonraki 15 gün içinde şirket, meydana gelen değişiklikleri Hong Kong Şirketler Siciline (Companies Registry, CR) bildirmekle yükümlüdür.
   Bu, yeni direktör hakkında ayrıntılı bilgiler içeren ND2A formu sunularak yapılır. Bu gerekliliğe uyulmaması önemli cezalara yol açabilir.
   Şirketin yeni direktörünün atanmasını teyit etmek için, ND2A formunun Hong Kong Şirketler Sicili tarafından kabul edildiğinden ve kaydedildiğinden emin olmak önemlidir.
   Bildirim sürelerinin ihlal edilmesi durumunda şirket, 25.000 Hong Kong dolarına kadar para cezaları ve her gün için 700 Hong Kong doları günlük cezalar riskiyle karşı karşıyadır.
6. Şirketin Direktörler Sicili
   Direktörler siciline işten çıkarma tarihi ve nedeni, ayrıca yeni direktörün adı ve atanma tarihi girilmelidir.
7. Göreve Başlama
   Şirketin tüm direktörlerinin, Hong Kong Şirketler Sicili tarafından yayınlanan “Direktörlerin Görev ve Sorumlulukları Kılavuzu”nu incelemeleri önerilir. Bu kılavuz tüm temel görev ve gereklilikleri içerir. Ayrıca, direktörün gerekli tüm kurumsal standartlara uyması için yararlı iç talimatlar ve düzenlemeler de olacaktır.

Hong Kong’da Yeni Bir Şirket Direktörü İçin Faydalı Kaynaklar

• “Direktörlerin Görev ve Sorumlulukları Kılavuzu”, Hong Kong Şirketler Sicili
• “Direktörler için Yönetim İlkeleri”, Hong Kong Direktörler Enstitüsü (hkiod.com)
• “Bağımsız Direktörler için Kılavuz”, Hong Kong Direktörler Enstitüsü (hkiod.com)
• Kurumsal Yönetim Kuralları, Hong Kong Borsası (hkex.com)

Н2 Hong Kong Şirketinde Yönetim Kurulu Başkanının Görev ve Sorumlulukları

Hong Kong’daki bir şirket direktörü, yasal ve kurumsal normlara uyulmasından sorumludur. Direktörün temel görevleri, şirketin şeffaf yönetimini sağlamak ve hissedarlarının çıkarlarını korumaktır. Görevlerin ihmal edilmesi, cezai sorumluluğa kadar varabilen yasal sorumluluğa yol açabilir. Direktörün yerine getirmesi gereken hem temel hem de Hong Kong’a özgü görevler bulunmaktadır. Bunların her birini ayrıntılı olarak inceleyelim.

Hong Kong Şirketi Direktörünün Temel Görevleri:

1. Mevzuata Uyum: Direktör, şirketin Hong Kong ÖİB’nin tüm yasalarına, vergi mevzuatı, muhasebe ve finansal raporlama kuralları, birincil belgelerin saklanması ve kurumsal normlar dahil olmak üzere uyduğundan emin olmakla yükümlüdür.
2. Hissedarlara Karşı Sorumluluk: Direktör, şirketin hissedarlarının çıkarları doğrultusunda hareket etmekle yükümlüdür. İşletme sahiplerinin çıkarlarını korumalı ve kişisel çıkarların kurumsal çıkarlarla çatışabileceği durumlardan kaçınmalıdır.
3. Operasyonel Faaliyetlerin Yönetimi: Direktörün görevleri arasında operasyonel ve yönetimsel kararlar almak, personel yönetmek, sözleşmelerin yerine getirilmesini kontrol etmek ve şirketin varlıklarını yönetmek yer alır.
4. Kurumsal Yönetim Standartlarına Uyum: Direktör, kurumsal etik standartlarına uymak ve şirketin tüm işlemlerinin şeffaflığını sağlamakla yükümlüdür. Direktörün tüm eylemlerinin şirketin ve hissedarlarının yararına yönelik olması önemlidir.

Hong Kong Şirketi Direktörünün Spesifik Görevleri:

1. İş Sağlığı ve Güvenliği ile Çevre Koruma Standartlarına Uyumun Kontrolü: Şirketin faaliyet alanına bağlı olarak, direktör, şirketin çalışan güvenliği (şirketin iç döngüsü) ve çevre koruma (dış döngü) alanlarındaki yasal gerekliliklere uyduğundan emin olmalıdır.
2. Özen Yükümlülüğü (Duty of Care): Direktör, şirket adına karar alırken makul bir özen ve dikkat göstermelidir. Bu, tüm kararların karar anında mevcut verilerin dikkatli bir analizine dayanarak alınması gerektiği anlamına gelir.

Hong Kong’da Yönetim Kurulu Başkanlarının Görevlerinin Temel İlkeleri

İlke 1: Şirketin çıkarları doğrultusunda dürüstçe hareket etmek.
Direktör, dürüstçe ve şirketin genel çıkarları doğrultusunda hareket etmekle yükümlüdür. Bu, hem mevcut hem de gelecekteki tüm hissedarların çıkarlarını göz önünde bulundurması gerektiği anlamına gelir. Aynı zamanda tüm taraflar için adil sonuçlar elde etmeye çalışmak önemlidir.

İlke 2: Yetkileri doğru amaçlar için kullanmak.
Direktör, yetkilerini yalnızca kendisine veriliş amacı doğrultusunda kullanmalıdır. Temel amaç, şirketin yararına yönelik olmalıdır. Eğer yetkilerin kişisel çıkar veya şirket üzerinde kontrol için kullanıldığı ortaya çıkarsa, direktör iyi niyetle hareket etmiş olsa bile bu tür eylemler geçersiz sayılabilir.

İlke 3: Yetki devrinin izinsiz yapılamaması ve kararlarda bağımsızlık.
Direktör, şirket ana sözleşmesi veya özel bir kararla izin verilmediği sürece yetkilerini başkalarına devretmemelidir. Kararlarını bağımsız olarak almalı ve muhakemesinde bağımsızlık göstermelidir.

İlke 4: Özen, beceri ve dikkat göstermek.
Mevzuata göre, direktör makul bir özen, beceri ve dikkat göstermelidir. Bu, sahip olduğu bilgi ve deneyime sahip bir kişiden bu rolde beklenebilecek ölçüde azim ve profesyonellikle hareket etmesi gerektiği anlamına gelir.

İlke 5: Çıkar çatışmalarından kaçınmak.
Direktör, kişisel çıkarlarının şirketin çıkarlarıyla çatışabileceği durumlardan kaçınmalıdır.

İlke 6: Kişisel çıkar içeren işlemler.
Eğer bir direktör, şirketin dahil olduğu bir işlemde maddi bir çıkara sahipse, bu çıkarın niteliğini ve kapsamını açıklamakla yükümlüdür. Bu yükümlülükler yerine getirilmeden önce, direktör şirketin böyle bir işlemi yapmasına izin vermemelidir. Bazı durumlarda şirket ana sözleşmesi, diğer direktörlerin veya üyelerin onayını gerektirebilir.

İlke 7: Görevi kişisel çıkar için kullanma yasağı.
Direktör, şirkete zarar veriyorsa, görevini kişisel çıkar veya başkaları için çıkar sağlamak amacıyla kullanmamalıdır.

İlke 8: Şirketin kaynak ve bilgilerini kullanmak.
Direktör, şirketin kaynaklarını, bilgilerini veya fırsatlarını, şirket genel kurulu tarafından onaylanmadıkça kişisel çıkar için kullanmamalıdır.

İlke 9: Üçüncü kişilerden çıkar kabul etmek.
Bir direktör veya eski direktör, şirket tarafından onaylanmadıkça veya görevlerinin yerine getirilmesiyle bağlantılı olmadıkça, göreviyle bağlantılı olarak üçüncü kişilerden çıkar kabul etmemelidir.

İlke 10: Ana sözleşme ve kararlara uyum.
Direktör, şirket ana sözleşmesine uygun hareket etmek ve bu ana sözleşme çerçevesinde alınan tüm kararlara riayet etmekle yükümlüdür.

İlke 11: Muhasebe kayıtlarının tutulması.
Direktör, doğru ve tam muhasebe kayıtlarının tutulmasını sağlamak için gerekli tüm önlemleri almalıdır. Bu, şirketin işlemlerinin şeffaf olması ve finansal durumunun ve faaliyet sonuçlarının makul bir doğrulukla sunulması için gereklidir. Ayrıca direktör, dolandırıcı ticaret (fraudulent trading) mevzuatını ihlal etmemek için, şirketin iflas etmekten kaçınamayacağını bilerek yeni kredi yükümlülükleri üstlendiği durumlardan da kaçınmalıdır.

Н2 Hong Kong’da Yönetim Kurulu Başkanının Hak ve Yetkileri

Hong Kong’daki bir şirket direktörü, şirket adına kararlar almasını sağlayan önemli yetkilere sahiptir. Aynı zamanda, işi açıkça yüksek bir sorumluluk seviyesi ile ilişkilidir. Direktörün yetkileri, Şirket Ana Sözleşmesi ve Hong Kong mevzuatı ile düzenlenir.

H3 Hong Kong Şirketi Direktörünün Temel Yetkileri:

1. Sözleşme ve Anlaşmaların İmzalanması: Direktör, şirket adına hukuken bağlayıcı sözleşme ve anlaşmalar imzalama hakkına sahiptir. Bunlar arasında ticari işlemler, iş sözleşmeleri ve yatırım anlaşmaları bulunur. Sözleşmeleri imzalarken, direktör şirketin çıkarları doğrultusunda hareket eder ve bu işlemlerden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sorumludur.
2. Şirketin Hesaplarının ve Varlıklarının Yönetimi: Direktör, finansal kaynaklar, ekipman, gayrimenkul ve fikri mülkiyet dahil olmak üzere şirketin varlıklarının kullanımını kontrol eder. Şirketin varlıklarını korumaya ve artırmaya yönelik, çıkar çatışmasından kaçınan kararlar almalıdır.
3. Şirketin Uluslararası Pazarlarda Temsili: Direktör, şirketin uluslararası arenada resmi temsilcisi olarak hareket eder; müzakerelere, konferanslara ve diğer etkinliklere katılır. Ayrıca uluslararası anlaşmaların ve mutabakatların yapılmasını da kapsar.
4. İnsan Kaynaklarının Yönetimi: Direktörün sorumlulukları arasında şirket personelinin yönetimi yer alır. Bu, personel alımı ve işten çıkarma kararlarının alınmasının yanı sıra ücret koşullarının ve motivasyon sisteminin belirlenmesini içerir.
5. Temettü Dağıtımı: Direktör, işletme kârına dayalı olarak şirketin hissedarları arasında temettü dağıtımına ilişkin kararlar alma hakkına sahiptir. Burada, tüm hissedarların çıkarlarına saygı gösterilmesine ve mevzuat çerçevesinde hareket edilmesine özel dikkat gösterilmelidir.

Hong Kong’da Direktörün Yetkilerinin Sınırları

Direktör birçok hakka sahip olsa da, yetki kötüye kullanımını önlemeye yönelik sınırlamalar da mevcuttur. Bunlar şunlardır:

1. Yetkilerin Kişisel Çıkar İçin Kullanılmasının Yasaklanması: Direktör, kendisinin veya aile üyelerinin kişisel çıkarı olduğu işlemleri, hissedarlar veya Yönetim Kurulu ile mutabık kalmadan yapma hakkına sahip değildir. Bu tür tüm eylemler şeffaf olmalı ve şirketin üst yönetimi tarafından onaylanmalıdır.
2. Yetki Aşımının Yasaklanması: Direktör, Şirket Ana Sözleşmesi ile belirlenen yetki sınırlarına uymakla yükümlüdür. Yetkiler sınırlıysa, direktör uygun izin olmadan bu sınırların ötesine geçemez.

Hong Kong’da Yönetim Kurulu Başkanının Sorumluluğu

Hong Kong’daki bir şirket direktörü, şirketin yönetimi ile ilgili eylemleri ve kararları için yasal sorumluluk taşır. Bu, hem idari hem de cezai yönleri içerir ve yasanın ihlali durumunda direktör çeşitli sorumluluk türlerine tabi tutulabilir. Mevzuatın temel amacı, direktörün yasal normlara uyarak şirketin ve hissedarların çıkarları doğrultusunda hareket etmesini sağlayacak koşulları oluşturmaktır. Direktörün sorumluluk türlerini, ayrıca suç örneklerini ve sonuçlarını ele alalım.
Sorumluluk Türleri

1. İdari Sorumluluk
   Direktör, kurumsal işlerin yönetiminde ve muhasebenin tutulmasındaki ihlallerden dolayı idari sorumluluk taşıyabilir. Örneğin, şirket raporlamayı zamanında yapmazsa, Şirketler Sicili’ndeki verileri güncellemezse veya diğer yasal gerekliliklere uymazsa, cezaya çarptırılacak olan direktördür.
2. Cezai Sorumluluk
   Direktör, eylemleri bir suç tanımına girdiği durumlarda cezai sorumluluğa tabi tutulabilir. Bu tür suçlara örnekler: dolandırıcılık, rüşvet, vergi kaçırma amacıyla veya tüketici hakları mevzuatını ihlal etmek amacıyla finansal verilerin kasıtlı olarak çarpıtılması. Cezai sorumluluk, direktörün şirketi kasıtlı olarak yasa dışı eylemlerle iflasa sürüklemesi durumunda da ortaya çıkar.

3. Yeterlilik Sorumluluğu (Diskalifikasyon)
   Direktörün görevlerini yerine getirmemesi durumunda, hissedarlar veya diğer ilgili taraflar direktörün diskalifiye edilmesi için dava açabilirler. Şirketler Kanunu’na göre, bir direktörün şirketin çıkarlarına zarar verdiği veya yönetimde ciddi hatalar yaptığı kanıtlanırsa, belirli bir süre için disipline edilebilir.

Direktör, şirketin hissedarlarının çıkarlarını korumak ve onların çıkarları doğrultusunda hareket etmekle yükümlüdür. Hissedarlar, direktörün hissedarların haklarını ihlal ederek kendi kişisel çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini kanıtlarsa, direktör sorumlu tutulabilir.

Eğer bir şirket, vergi ödeme veya iş hukukuna uyma gibi yasal veya finansal yükümlülüklerini yerine getirmezse, direktör hem idari hem de cezai suçlar için sorumlu tutulabilir. Bazı durumlarda, direktörün eylemleri işletmenin finansal çöküşüne yol açtıysa, şirketin borçlarından şahsen sorumlu olabilir.

Dava Örnekleri

Menkul Kıymetler Mevzuatı Kapsamında Şirket Direktörünün Sorumluluğu

Şirket Tasfiyesi ve Çeşitli Hükümler Kanunu’nun (Winding Up and Miscellaneous Provisions, WUMP) 32. Bölümü ve Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Kanunu’nun (Securities and Futures Ordinance, SFO) 571. Bölümü, halka açık şirket direktörlerine menkul kıymet ihracı, bunların işlem görmesi ve menkul kıymetlere ilişkin bilgi sağlanması konusunda çeşitli yükümlülükler getirmektedir. Bunlar şunları içerir:

Bir ihraç reklamında yanlış beyanlarda bulunulması durumunda medeni ve cezai sorumluluk;

• SFO’nun XIII. ve XIV. Bölümleri uyarınca, haksız rekabet yöntemleriyle bağlantılı suçların işlenmesinden dolayı medeni ve cezai sorumluluk;
• Menkul kıymet işlemlerini teşvik eden yanlış veya yanıltıcı bilgilerin ifşasından dolayı SFO kapsamında medeni ve cezai sorumluluk;
• Halka açık şirketler tarafından içsel bilgilerin (inside information) zamanında açıklanmasının sağlanamamasından dolayı SFO’nun XIVA. Bölümü uyarınca medeni sorumluluk;
• Hisselere yatırım yapılmasını veya bunlara abone olunmasını teşvik eden aldatıcı veya düşüncesiz yanıltıcı beyanlardan dolayı SFO kapsamında cezai ve medeni sorumluluk;
• Hisselere yatırım yapılmasını veya bunlara abone olunmasını teşvik eden ihmalkar gerçek çarpıtmasından (negligent misrepresentation) dolayı SFO kapsamında medeni sorumluluk;
• Düzenleyici makamlara yanlış veya yanıltıcı beyan veya bilgi sağlanmasından dolayı SFO kapsamında cezai sorumluluk;
• Yanlış veya yanıltıcı kamuya açıklama yapılmasından dolayı SFO kapsamında medeni sorumluluk;
• Bir halka açık şirketin hisselerindeki ve borç senetlerindeki direktör çıkarlarının uygun ve zamanlı şekilde açıklanmamasından dolayı SFO kapsamında cezai sorumluluk;
• Halka açık şirket direktörleri, menkul kıymet işlemleriyle ilgili olarak Kotasyon Kurallarının (Listing Rules) gerekliliklerine uymak zorundadır.

Şirket İflası Mevzuatı Kapsamında Sorumluluk

Şirketin tasfiyesi durumunda, direktör aşağıdaki durumlarda WUMP’un 271-275. Bölümleri uyarınca cezai sorumluluk taşır:

• Tasfiye sırasında kendisine yüklenen bir yükümlülüğü yerine getirmemişse;
• Uygun mülkü tasfiye memuruna (liquidator) devretmemişse;
• Dolandırıcılık veya aldatma amacıyla muhasebe defterlerini tahrif etmişse;
• Şirketin işleri hakkında önemli bir ihmalde bulunmuş veya yanlış beyanda bulunmuşsa;
• Bir alacaklıyı aldatmak amacıyla tasfiye halindeki şirketin mülkünü devretmiş veya gizlemişse;
• Şirketin tasfiyesinden önceki iki yıl boyunca muhasebe kaydı tutmamışsa;
• Dolandırıcılık faaliyetlerinde bulunmuşsa.

Bir tasfiye sırasında ortaya çıkan direktörün dolandırıcılık eylemleri, hem medeni veya cezai sorumluluğa hem de diskalifikasyona neden olabilir. Mahkeme ayrıca, dolandırıcılıkta kasten yer alan bir direktöre, şirketin borçlarından şahsen sorumlu olma cezası verebilir.

Hong Kong’da değerinin altında işlem (undervalue transaction) kavramı olmasa da (kişisel iflas mümkündür), tasfiye memurları, varlıkların piyasa değerinin altında satışıyla bağlantılı usulsüzlükler nedeniyle direktörü takip edebilir veya bir işlemi onaylamadaki güvene dayalı (fiduciary) yükümlülüklerinin ihlali nedeniyle şirket adına direktöre dava açabilir.

Güvenlik, Sağlık ve Çevre Alanındaki İhlal ve Suistimallerden Sorumluluk

Çevre koruma mevzuatı, geniş bir düzenleyici önlem yelpazesini kapsar. Bunlar şunları içerir:

• Hava kirliliği kontrolü;
• Su kirliliği kontrolü;
• Atık bertarafı;
• Gürültü kontrolü;
• Ozon tabakasının korunması;
• Denize döküm;
• Çevresel etki değerlendirmesi.

Yukarıda belirtilen çevre yasalarının herhangi birinin ihlali, eğer ihlal bir direktörün rızası veya ihmaliyle işlenmişse veya direktörün ihmali veya hareketsizliği ile bağlantılıysa, direktörün sorumluluğunu doğurabilir.

Şirket, çalışanlarının sağlığı ve güvenliğinden genel hukuk (common law) ve çeşitli yasalar uyarınca sorumludur. Özellikle:

• İş Güvenliği ve Sağlığı Yönetmeliği (Bölüm 509), işverenlere veya tesis işgalcilerine, çalışanların sağlığı ve güvenliği konusunda yükümlülükler getirir;
• Fabrikalar ve Endüstriyel İşyerleri Yönetmeliği (Bölüm 59), işverenlere, endüstriyel işyerlerinde istihdam ettikleri kişilerin işyerinde sağlık ve güvenliğini sağlamak için genel bir yasal yükümlülük getirir.

Eğer bir şirket bu yönetmeliklerden herhangi biri kapsamında bir suçtan mahkum edilirse ve bu suç, herhangi bir direktörünün rızası veya ihmaliyle işlenmişse veya direktörün ihmaliyle bağlantılıysa, direktör de suçtan mahkum edilir.

Rekabet Hukuku İhlallerinden Sorumluluk

Rekabet Kanunu (Competition Ordinance, Bölüm 61), sektörler arası rekabet mevzuatını getirmiş ve 14 Aralık 2015‘te yürürlüğe girmiştir. Daha önce, Ocak ve Ağustos 2013’te Rekabet Komisyonu (Competition Commission) ve Rekabet Mahkemesi (Competition Tribunal) kurulmuştur. Bu Kanun şunları yasaklar:

• Hong Kong’ta rekabetin önlenmesi, sınırlandırılması veya bozulmasını amaçlayan veya bu sonucu doğuran rekabete aykırı anlaşmalar ve uyumlu eylemler ile herhangi bir önemli piyasa gücünün kötüye kullanılması;
• Hong Kong’ta rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açabilecek rekabete aykırı birleşmeler.

Bir direktör, direktörü olduğu şirket rekabet kurallarını ihlal etmişse ve Rekabet Mahkemesi, direktörün davranışlarının bir şirketi yönetmeye uygun olmadığını gösterdiğini düşünürse, beş yıla kadar diskalifiye edilebilir.

Diğer Sorumluluk Türleri

Direktör aşağıdaki durumlarda da sorumlu olabilir:

• Damga resmi ödenirken Hong Kong hükümetinin aldatılması (Damga Resmi Kanunu, Bölüm 117);
• Ücretlerden yasadışı kesintiler yapılması veya ücretlerin zamanında ödenmemesi (İstihdam Kanunu, Bölüm 57);
• Başka bilgisayar ekipmanları kullanılarak bir bilgisayarda depolanan programlara veya verilere yetkisiz erişim sağlanması (Telekomünikasyon Kanunu, Bölüm 106);
• Bilgisayar kayıtlarının tahrif edilmesi (Hırsızlık Kanunu, Bölüm 210).

Eğer bir şirket bu suçlardan herhangi biri nedeniyle mahkum edilirse ve suç, herhangi bir direktörünün rızası veya ihmaliyle işlenmişse, direktör de suçtan mahkum edilir.

Hong Kong’da Yönetim Kurulu Üyeleri Sicili

Hong Kong’da kayıtlı şirketler, bir Direktörler Sicili (Register of Directors) tutmakla yükümlüdür. Sicil, şirketin direktörleri, direktörlerin atanma ve görevden alınma tarihleri hakkında bilgi içeren resmi bir listedir. Direktörler Sicili, şirketin Hong Kong’daki kayıt adresinde saklanmalıdır. Genellikle sicil, Şirket Sekreteri tarafından tutulur ve her direktörün adı, adresi, atanma ve görevden alınma tarihi gibi verileri içerir. Şirketler bu bilgilerin güncel kalmasını sağlamak ve herhangi bir değişikliği zamanında bildirmekle yükümlüdür. Direktörler Sicili, zorunlu şirket belgelerinin bir parçasıdır ve şirket yönetiminin şeffaflığını ve hesap verebilirliğini sağlamada önemli bir rol oynar.